Magdalena Adaś

Skuteczna fizjoterapia dzieci

2 lata temu

Wzmożone napięcie mięśniowe u dzieci

Pierwszy rok życia

Zaburzenia napięcia mięśniowego to częsta diagnoza u niemowląt. Jednym z nich jest wzmożone napięcie mięśniowe. Czy wiesz co powoduje wzmożone napięcie mięśniowe? Jak sobie z tym poradzić? Jak rozpoznać wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka? Czy to poważny problem? O tym w dzisiejszym artykule.

Co oznacza wzmożone napięcie mięśniowe?

Napięcie mięśniowe jest jednym z parametrów ocenianych tuż po urodzeniu w skali Apgar. Komplet, czyli 2 punkty, dostaje maluch, który ma silne rączki i nóżki oraz energicznie nimi porusza. Jeśli kończyny są słabe dziecko otrzymuje 1 pkt lub 0 pkt w przypadku całkowitej wiotkości mięśni.

Zaburzenie napięcia mięśniowego zazwyczaj diagnozuje fizjoterapeuta, pediatra lub neurolog podczas rutynowego badania. U dziecka sprawdza się opór mięśniowy podczas rozciągania, ocenia, czy jest on prawidłowy, za słaby, czy zbyt duży. Jeśli opór ten jest zbyt duży mówimy o wzmożonym napięciu mięśniowym. Jest to sytuacja, w której układ nerwowy maluszka wysyła do jego mięśni zbyt dużo informacji o tym, żeby się napięły. Prawidłowe napięcie mięśniowe, to sytuacja, w której informacje płynące z mózgu równoważą się i mięśnie nie są ani nadmiernie napięte, ani zbyt rozluźnione.

Kiedy mija wzmożone napięcie mięśniowe?

Wzmożone napięcie mięśniowe nie zawsze musi być problemem. Noworodek ma wzmożone napięcie mięśni na obwodzie. Oznacza to, ze jego rączki i nóżki są dość spięte, dlatego właśnie w pierwszych tygodniach życia maluch ma zaciśnięte piąstki. Za to tułów noworodka jest bardzo słaby. Przez to ruchy malucha są chaotyczne, a każdy ruch pociąga za sobą reakcję całego ciała. Mówimy tu oczywiście o sytuacji, w której dziecko jest w stanie na chwilę rozluźnić piąstki. Sytuacja, w której nawet rodzic nie może otworzyć piąstki dziecka, jest mocno alarmująca i sugeruje, że dziecko ma wzmożone napięcie mięśniowe. Wraz z wiekiem, układ nerwowy dojrzewa, a napięcie mięśniowe przesuwa się w kierunku środka ciała. Dzięki temu tułów staje się stabilny, a piąstki i nóżki są luźniejsze. Około 4 miesiąca życia dziecko jest już w stanie wykonywać izolowane ruchy rączkami. Oznacza to, że nie musi już wykonywać ruchów całym ciałem, aby sięgnąć po zabawkę, a jedynie zgina i prostuje samą rączkę. Dlatego w 4 m.ż. mówimy już o prawidłowej dystrybucji (rozkładzie) napięcia mięśniowego.

Jak rozpoznać wzmożone napięcie mięśniowe u niemowlaka?

Zazwyczaj rodzic, jako pierwszy dostrzega niepokojące objawy wzmożonego napięcia mięśniowego. Zaliczamy do nich:

  • mocno zaciśnięte piąstki,
  • prężenie się całego ciała dziecka,
  • prostowanie i wbijanie nóżek w materac,
  • odchylanie główki i wbijanie jej w materac,
  • płacz i niepokój dziecka,
  • trudności z uspokojeniem malucha, nawet przy piersi,
  • trudności ze snem, małą ilość snu,
  • ciało dziecka wygięte w łuk.
Odchylanie główki i silne prostowanie nóżek
Silne wyginanie się dziecka w łuk

Wzmożone napięcie mięśniowe u noworodka.

Noworodek ze wzmożonym napięciem mięśniowym odchyla główkę do tyłu, wbijając ją w materac, a przy tym silnie prostuje nóżki. Maluch cały wygina się ku tyłowi. Przez to wygięcie dziecko nie potrafi leżeć na brzuszku i bezwładnie obraca się na plecy. Dzieje się tak, ponieważ niemowlę jest jeszcze pod wpływem odruchów i samo nie może panować nad ruchami ciała (wykonuje jedynie ruchy masywne, odruchowe). Prostowniki kręgosłupa wyginają ciało dziecka do tyłu, gdyż w tym okresie są silniejsze od zginaczy (przód ciała). Niemowlę nie posiada jeszcze doświadczenia motorycznego, dlatego na ruchy masywne reaguje napinaniem się. Taki maluch jest bardzo płaczliwy i ciężko jest go uspokoić. Dodatkowo pręży się podczas karmienia i ma problem ze ssaniem i przełykaniem pokarmu. Rodzic ma trudności z ugięciem rączek i nóżek podczas zakładania ubranek. Dlatego pielęgnacja noworodka ze wzmożonym napięciem mięśniowym jest bardzo trudna.

Wzmożone napięcie mięśniowe u 3 miesięcznego dziecka.

Trzymiesięczne dziecko powinno nas zaniepokoić wtedy, gdy mocno protestuje podczas leżenia na brzuszku i wysoko zadziera główkę w tej pozycji. Dziecko może wykazywać w dalszym ciągu asymetrię, np. wygina się w łuk w jedną ze stron. Ponadto maluch może mieć w dalszym ciągu zaciśnięte piąstki, co utrudnia mu chwytanie zabawki. U dziecka ze wzmożonym napięciem mięśniowym mamy trudności z pielęgnacją. Wydaje się być tak silne, że nie sposób ugiąć nóżki, czy rączki podczas ubierania. Innym mniej charakterystycznym objawem może być: brak skupiania wzroku na przedmiocie lub osobie pochylającej się nad dzieckiem.

Co powoduje wzmożone napięcie mięśniowe?

Prawidłowe napięcie mięśni jest maluchom niezbędne do tego, aby rozwijać się prawidłowo. Jeżeli mięśnie malucha są zbyt napięte lub zbyt rozluźnione, dziecko nie może wykonać poszczególnych czynności, w taki sposób jak dziecko z normalnym napięciem mięśniowym. Dlatego musi opracować własną, kompensacyjną (nieprawidłową) strategię, aby wykonać tę czynność. Może się to wiązać z angażowaniem większej liczby mięśni niż powinno, wykonywaniem współruchów, odchylaniem się w jedną ze stron, itp. W konsekwencji dziecko może używać częściej jednej strony ciała, tej do której nauczyło się kompensacji, obracać się tylko na jedną stronę, niesymetrycznie obciążać ciało, itp. Rozwój dziecka ze wzmożonym napięciem mięśniowym może różnić się od jego rówieśników. Ponadto wielokrotne, nieprawidłowe napinanie mięśni może skutkować wadami postawy w przyszłości.

Wzmożone napięcie mięśniowe a problemy z karmieniem.

Zdecydowana większość dzieci ze wzmożonym napięciem mięśniowym wykazuje problemy podczas karmienia. Samo pobieranie pokarmu jest już utrudnione dla takiego malucha, gdyż często ma zaburzony odruch ssania i nie potrafi chwycić piersi. Ponadto mama nie wie, jak ułożyć dziecko do karmienia, ponieważ odchyla główkę do tyłu, wygina się, płacze i jest niespokojne.

Z pomocą może przyjść odpowiednie trzymanie dziecka. Często zdarza się, że nieświadomie wywołujemy u dziecka reakcję napinania się. Ma to miejsce szczególnie wtedy, gdy nieprawidłowo trzymamy dziecko. Pozycja pionowa może wywoływać napinanie się malucha. Dlatego lepiej jest trzymać dziecko w pozycji poziomej, z główką nieco wyżej. Dodatkowo należy dziecku zapewnić dużo podparcia pod plecami, np. pozycja fasolki. Trzymanie jedynie pod główką i pod pupą będzie wyzwalało odruch prostowania się. Zwróć uwagę, czy podczas karmienia jedna z rączek dziecka nie jest oddalona od jego ciała, tzn. czy nie zwisa, gdzieś poza ciałem. Pamiętaj, małe dziecko ma jeszcze problemy ze schematem własnego ciała. Jeśli jedna z rączek stale będzie poza ciałem, w przyszłości maluch może pomijać tę rączkę i do zabawy używać tylko drugij rączki.

Trudności z karmieniem dziecka ze wzmożonym napięciem mięśniowym

Podsumowanie

Wzmożone napięcie mięśniowe to częsty problem u maluszków. Mam nadzieję, ze po przeczytaniu tego artykułu będziesz w stanie sama szybko zareagować, jeśli obserwujesz u dziecka charakterystyczne objawy: prężenie się, wyginanie się w łuk, zaciśnięte piąstki czy silne odchylanie główki. Jeśli objawy utrzymują się, nie warto zwlekać, udaj się do fizjoterapeuty po pomoc.

W kolejnym artykule przedstawię Ci, jak radzić sobie z maluchem, który ma wzmożone napięcie mięśniowe.

Mam nadzieję, że artykuł był dla Ciebie pomocny. Jeśli masz do mnie jakieś pytania, dodaj się do grupy na Facebooku.


Magdalena Adaś
Skuteczna fizjoterapia dzieci

Masz pytania?

Zapraszam Cię do grupy na fb

Dołącz

Webinary

z autorem bloga

3000 osób online oglądało

Prawidłowa pielęgnacja niemowląt 1-6 mies.

Możemy wysłać Ci link do nagrania

Wystarczy Twój email

Wideokonsultacja

z autorem bloga

Mogę Ci jeszcze jakoś pomóc?

Ofertę otrzymasz na email